Hỏi Đáp Cùng Tiến Sĩ Malcolm

Tác giả: Ronald I. Malcolm, EdD

Tiến sĩ Malcolm trả lời các câu hỏi và mối quan tâm của phụ huynh về việc điều trị cho con em mình mắc tự kỷ.

Bà M. từ California hỏi: "Con gái tôi đã ngoài 20 tuổi và được chẩn đoán mắc hội chứng Asperger. Cháu gặp khó khăn trong việc kết bạn và duy trì tình bạn, cũng như tìm việc làm. Dù được giáo dục tốt, tôi phải nói rằng cháu thiếu kỹ năng xã hội. Loại hỗ trợ nào sẽ hiệu quả với cháu? Cháu không muốn trị liệu vì việc nói về cuộc đời mình, vốn đã trải qua nhiều sự từ chối, khiến cháu xúc động. Tôi tự hỏi liệu cháu có cần một chẩn đoán chính thức không, và nên nộp đơn xin việc ở đâu? Chúng tôi có ngân sách hạn chế, vậy có thể tìm trị liệu ở đâu (...)?"

Đáp: Vẫn còn nhiều người sử dụng thuật ngữ hội chứng Asperger. Tuy nhiên, thuật ngữ đó đã bị loại bỏ vào khoảng năm 2013. Trước đây, nó dùng để chỉ những cá nhân được coi là ở mức chức năng cao trong phổ tự kỷ.

Hội chứng Asperger là gì?

Hội chứng Asperger hiện nay được gọi là Mức Độ 1 của rối loạn phổ tự kỷ (ASD). Người mắc tự kỷ mức độ 1 có thể có trí thông minh trên mức trung bình nhưng gặp khó khăn trong việc giao tiếp xã hội hiệu quả.

Liệu pháp hành vi và huấn luyện giao tiếp có thể giúp người mắc tự kỷ mức độ 1 học cách giao tiếp xã hội thành công hơn và bớt vụng về trong các tình huống xã hội.

Tự trang bị kiến thức

Nhiều người mắc tự kỷ mức độ 1 biểu hiện những đặc điểm nhất định. Một số có thể tham gia vào các hành vi lặp lại, dẫn đến sự tập trung cực độ vào một chủ đề cụ thể. Họ thường gặp khó khăn với những thay đổi trong thói quen hằng ngày.

Những người này cũng có thể gặp khó khăn trong giao tiếp xã hội và tương tác với người khác, như bạn bè và các thành viên gia đình. Ngoài ra, họ có thể có vẻ thiếu sự đồng cảm trong nhiều tình huống khác nhau. Sự thiếu hụt những kỹ năng này có thể gây ra mối lo ngại khi đi học hoặc trong môi trường làm việc.

Chẩn đoán bị bỏ sót

Không hiếm khi phụ nữ mắc tự kỷ bị chẩn đoán nhầm sang một tình trạng khác không phải tự kỷ, hoặc không được chẩn đoán gì cả. Nhiều bằng chứng đáng kể cho thấy quy trình chẩn đoán ít có khả năng xác định được phụ nữ, đặc biệt khi không kèm theo khuyết tật trí tuệ. Phụ nữ có chỉ số IQ trung bình đến cao đặc biệt ít có khả năng được chẩn đoán tự kỷ.

Để nhận được chẩn đoán, các bé gái phải bị ảnh hưởng đáng kể bởi các đặc điểm của mình. Người ta thường công nhận rằng số bé trai được chẩn đoán tự kỷ nhiều hơn số bé gái. Một nghiên cứu gần đây cho thấy 80% phụ nữ mắc tự kỷ vẫn chưa được chẩn đoán ở tuổi 18.

Chẩn đoán đúng đắn

Con gái bạn sẽ được hưởng lợi từ việc nhận chẩn đoán chính xác từ một chuyên gia đủ năng lực. Con gái bạn cần biết liệu mình có mắc tự kỷ mức độ 1 hay không, vì nhiều tình trạng khác có thể có biểu hiện tương tự.

Chỉ một chuyên gia y tế đủ năng lực mới có thể xác định liệu con bạn mắc tự kỷ hay một tình trạng khác, như rối loạn tâm trạng, lo âu xã hội, rối loạn nhân cách, rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD), rối loạn ăn uống, tâm thần phân liệt, rối loạn ám ảnh cưỡng chế, v.v.

Vì sao chẩn đoán lại quan trọng?

Bất kỳ người trẻ nào có khuyết tật đều nên hiểu mình có thể đang mắc tình trạng gì. Phụ nữ mắc ASD mức độ 1 thường ít có khả năng được chẩn đoán đúng nhưng lại đối mặt với nguy cơ cao hơn về lo âu, trầm cảm, tự tử, PTSD, và bị lợi dụng. Điều quan trọng là họ cần nhận thức và hiểu được những tình huống nguy cơ cao này.

ASD mức độ 1 ở người trưởng thành

Trong khi nhà giáo dục và cha mẹ có thể nhận biết được triệu chứng tự kỷ mức độ 1 ở trẻ em, các đặc điểm của tự kỷ mức độ 1 ở người trưởng thành trẻ tuổi thường bị bỏ sót. Người trưởng thành mắc ASD mức độ 1 có thể có vẻ rất cứng nhắc trong thói quen hoặc nghi thức hằng ngày.

Những vấn đề liên quan đến mối quan hệ có thể gây khó khăn trong việc tìm kiếm và duy trì công việc thành công, dẫn đến lòng tự trọng thấp và mức độ lo âu, trầm cảm cao. Những vấn đề này có thể dẫn đến khó khăn trong việc điều hòa cảm xúc.

Tự vận động (self-advocacy)

Việc học cách tự vận động với tư cách một người tự kỷ là điều thiết yếu cho thành công của họ. Nếu họ có thể trở nên thoải mái khi giải thích về tình trạng tự kỷ của mình và những điều chỉnh cần thiết để thành công, họ có thể được trang bị tốt hơn để điều hướng nơi làm việc của mình.

Bạn chỉ có thể học cách tự vận động nếu đã được chẩn đoán đúng đắn. Bạn không thể tự vận động cho một điều mà bạn không biết mình đang mắc phải hoặc không biết cách xử lý hiệu quả.

Các phương pháp điều trị đa dạng

Bạn đề cập rằng con gái bạn có thể không hứng thú với trị liệu do khía cạnh cảm xúc khi thảo luận về cuộc đời mình và sự từ chối mà cháu đã trải qua. Tuy nhiên, bạn có thể sẽ ngạc nhiên trước sự thay đổi trong cảm xúc của con gái bạn khi cháu nhận được chẩn đoán đúng đắn.

Một số người trưởng thành trẻ tuổi mắc tự kỷ cảm thấy nhẹ nhõm khi họ tìm ra "tên gọi" cho tình trạng của mình, và một số đã đạt được kết quả tốt với huấn luyện kỹ năng xã hội hoặc sử dụng thuốc như thuốc chống loạn thần hoặc thuốc chống trầm cảm.

Điều tốt nhất về việc nhận điều trị hoặc phát hiện ra chẩn đoán là con gái bạn có thể đủ điều kiện nhận các dịch vụ của bang và liên bang. Cháu có thể nhận thấy rằng việc điều trị có thể giúp cháu điều hướng thế giới rộng lớn hơn.

Tự công khai (self-disclosure)

Hãy lưu ý rằng dù việc tự vận động đối với người tự kỷ là quan trọng, không phải ai cũng thấy có lợi khi "tự công khai" với nhà tuyển dụng hay đồng nghiệp. Một số người thấy điều đó không cần thiết, trong khi những người khác lại bị phân biệt đối xử vì khuyết tật của mình.

Cuối cùng, những người khác lại cảm thấy nhẹ nhõm khi tự công khai và giúp người khác hiểu về nhu cầu hằng ngày của họ cũng như cách họ điều hướng thế giới của mình.

Bảo Hiểm Khuyết Tật An Sinh Xã Hội (SSDI)

Với một chẩn đoán đúng đắn, con gái bạn có thể đủ điều kiện nhận phúc lợi SSDI. Dù số tiền nhận được có thể phụ thuộc vào một số hoàn cảnh nhất định, điều này có thể có lợi để con gái bạn sống độc lập và nhận thêm một số phúc lợi khác, như tư vấn tâm lý.

Hoàn cảnh của người tự kỷ nói chung xoay quanh các tình huống bao gồm mức độ cần thiết, hoàn cảnh gia đình của con gái bạn, và thu nhập cá nhân.

Nguồn:

Ask Dr. Malcolm – Ronald I. Malcolm, EdD, Autism Parenting Magazine, Issue 179 (05/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.