Ngày Tốt Nghiệp Và Tự Kỷ

Tác giả: Dr. Ronald I. Malcolm, EdD

Dưới đây là một số lời khuyên về ngày tốt nghiệp dành cho cha mẹ và con em mình mắc tự kỷ khi các em bước vào sự kiện trọng đại này.

Vậy là ngày ấy cuối cùng cũng đến. Con bạn sắp bước lên sân khấu và nhận bằng tốt nghiệp trung học. Trái tim bạn ngập tràn tự hào, tin rằng mọi nỗ lực tập trung của bạn đã thành công.

Rồi con bạn đột ngột làm gián đoạn kế hoạch lễ tốt nghiệp của bạn bằng cách tuyên bố rằng con không muốn tham dự lễ tốt nghiệp hoặc bước lên sân khấu để nhận bằng.

Đầu óc bạn quay cuồng với những suy nghĩ bối rối khi tự hỏi phải làm gì tiếp theo. Dưới đây là một số gợi ý:

Có một cuộc trò chuyện bình tĩnh

Hãy trò chuyện với con bạn. Hỏi xem con có lý do gì để không muốn tham dự lễ tốt nghiệp không. Một số thanh thiếu niên tự kỷ có thể chỉ đơn giản nói rằng mình không muốn tham dự nhưng không thể đưa ra lý do cụ thể.

Những em khác có thể đưa ra lý do như không muốn ở trong một môi trường mới cho buổi lễ, cảm giác lo lắng khi phải ngồi cùng các bạn trong một khoảng thời gian dài, hoặc mức độ tiếng ồn trong phòng khi ban nhạc của trường chơi bản nhạc diễu hành tốt nghiệp, cùng nhiều lý do khác.

Đừng khiến con cảm thấy tội lỗi

Nhiều cha mẹ khi nghe con mình mắc tự kỷ không muốn tham dự lễ tốt nghiệp liền ngay lập tức rơi vào vòng xoáy tiêu cực. Họ bày tỏ sự thất vọng về quyết định của con hoặc dùng sự thất vọng của các thành viên gia đình khác để "khiến con cảm thấy tội lỗi" mà tham dự buổi lễ.

Điều này có thể có vẻ hiệu quả ban đầu, nhưng có thể phản tác dụng trong chính buổi lễ.

Chọn lựa trận chiến một cách khôn ngoan

Việc ép buộc con bạn tham dự lễ tốt nghiệp có thể biến thành một tình huống "khủng hoảng hành vi" trước đông đảo khán giả, làm hỏng ngày hôm đó đối với con, gia đình bạn, và những người khác trong cộng đồng.

Là một người trẻ trưởng thành, con bạn có thể nhận thức được giới hạn của mình khi đối mặt với một môi trường mới hoặc một nhóm đông người, và đây có thể là nỗ lực tự vận động (self-advocate) của con.

Đến thăm địa điểm tổ chức

Một số thanh niên tự kỷ có thể gặp khó khăn với địa điểm tổ chức lễ tốt nghiệp. Các em có thể đã hình thành nỗi sợ hãi có sẵn gắn liền với chính địa điểm đó. Hãy đưa con bạn đến thăm địa điểm nhiều lần trước buổi lễ thực sự.

Đôi khi, việc đưa con bạn đến môi trường mới, luyện tập ngồi cùng khán giả, và đi bộ lên sân khấu có thể đủ để con cân nhắc việc tham dự buổi lễ.

Chú ý đến hành vi tự phá hoại

Nhiều học sinh tự kỷ học tốt về mặt học thuật khi đến trường. Tuy nhiên, các em có thể sợ phải đứng lên phát biểu hoặc có toàn bộ sự chú ý của khán giả hướng về mình trong lễ tốt nghiệp.

Một năm nọ, tôi từng có một học sinh tự kỷ đang chuẩn bị tốt nghiệp trung học. Em có điểm trung bình 4.0 và giành được vinh dự là á khoa của lớp tốt nghiệp. Trong khi cha mẹ em tràn đầy tự hào về thành tích này, người trẻ đó lập tức rơi vào "chế độ hoảng loạn".

Vì biết mình sẽ được yêu cầu phát biểu, em bắt đầu bỏ học trong tháng cuối của năm học. Em giả vờ bị bệnh để nghỉ học và thậm chí cố tình trượt bài kiểm tra để tránh phải phát biểu trong lễ tốt nghiệp.

Sau khi kế hoạch của em bị phát hiện, cha mẹ và giáo viên đã nhanh chóng hành động để giảm căng thẳng và lo âu cho học sinh này. Sau khi nhận ra rằng việc phát biểu là tùy chọn, em ngay lập tức bắt đầu đi học trở lại và hoàn thành thành công tất cả bài tập của mình.

Lên kế hoạch cho một sự kiện riêng tư

Dù có thể khiến cha mẹ, ông bà, và các thành viên gia đình khác thất vọng khi nghe rằng học sinh không muốn tham dự lễ tốt nghiệp, cha mẹ không nên thể hiện mức độ thất vọng này.

Lễ tốt nghiệp nên là về việc ăn mừng những thành công của con bạn mắc tự kỷ. Bạn vẫn có thể lên kế hoạch cho một sự kiện đặc biệt ngay cả khi con không tham dự buổi lễ.

Hãy đưa con đi ăn tối đặc biệt tại nhà hàng yêu thích của con. Tổ chức một bữa tiệc tại nhà với gia đình hoặc một nhóm bạn thân nhỏ để ăn mừng con bạn. Bạn cũng có thể hỏi con muốn ăn mừng lễ tốt nghiệp của mình như thế nào.

Nhờ một người bạn hoặc thành viên gia đình làm người đồng hành

Một số học sinh tự kỷ sẽ bớt lo âu hơn nếu có một "người đồng hành" trong buổi lễ tốt nghiệp. Đó có thể là một người bạn không tốt nghiệp cùng năm hoặc một thành viên gia đình. Họ có thể ngồi cạnh con trong buổi lễ và thậm chí cùng con bước lên sân khấu để nhận bằng nếu cần thiết.

Sự sắp xếp như vậy sẽ cần được ban giám hiệu nhà trường phê duyệt. Tuy nhiên, với việc thông báo trước về điều chỉnh này, hầu hết ban giám hiệu sẽ vui vẻ hỗ trợ để thực hiện điều đó.

Cho phép con bước lên sân khấu rồi rời đi

Một số học sinh cuối cấp mắc tự kỷ có thể cảm thấy tốt hơn khi biết rằng mình có thể rời khỏi buổi lễ tốt nghiệp sau khi nhận bằng.

Nếu học sinh không muốn quay lại chỗ ngồi được chỉ định, hãy cho phép con ngồi cùng các thành viên gia đình.

Sử dụng tai nghe

Học sinh cuối cấp của bạn có thể bị quá tải bởi tiếng ồn lớn, nhưng việc cho phép con đeo tai nghe chống ồn trong lễ tốt nghiệp có thể giúp ích. Hãy làm việc với giáo viên và ban giám hiệu của con để cung cấp điều chỉnh này.

Trao đổi về áo mũ tốt nghiệp

Con bạn có thể muốn tham dự lễ tốt nghiệp nhưng không muốn mặc áo choàng hay đội mũ tốt nghiệp. Hãy trao đổi điều này với nhân viên nhà trường và giải thích tình huống cho họ. Hầu hết ban giám hiệu đều rất thấu hiểu và sẽ hợp tác cùng bạn về vấn đề này.

Có một kế hoạch "dự phòng"

Hãy có một kế hoạch "dự phòng" nếu học sinh cuối cấp mắc tự kỷ của bạn bị quá tải trong buổi lễ. Bạn có thể làm việc với giáo viên hoặc cố vấn học đường của con để xây dựng một kế hoạch như vậy nếu cần hỗ trợ trong buổi lễ.

Hãy nhớ rằng lễ tốt nghiệp không phải lúc nào cũng diễn ra đúng như kế hoạch, và những tình huống bất ngờ có thể xảy ra.

Ăn mừng thành tựu này

Là cha mẹ, hãy dành thời gian để ăn mừng sự kiện này trong cuộc đời con bạn. Đừng quên tự vỗ vai khen thưởng chính mình. Bạn đã giúp con mình đạt được cột mốc to lớn này.

Nguồn:

Graduation Day and Autism – Dr. Ronald I. Malcolm, EdD, Autism Parenting Magazine, Issue 179 (05/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.