Người Trưởng Thành Trong Phổ Tự Kỷ Quản Lý Sự Nghiệp Của Mình

Tác giả: Jaclyn Hunt MA, ACAS, BCCS

Người tự kỷ cần có chiến lược để vượt qua những thách thức nơi công sở, tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ và làm chủ sự nghiệp của chính mình.

Chúng ta đang sống trong một thế giới ngày càng có nhiều sự khác biệt thần kinh. Các nhà tuyển dụng cuối cùng cũng bắt đầu nhận ra rằng chúng ta đang có một nguồn nhân lực chưa được khai thác trong cộng đồng người tự kỷ. Hiện nay, có khoảng 5 triệu người trưởng thành được chẩn đoán tự kỷ tại Hoa Kỳ. Đáng chú ý, 85% trong số những người trưởng thành đó vẫn chưa có việc làm sau năm năm kể từ khi tốt nghiệp trung học.

Thông thường, những người tự kỷ có được việc làm cũng không giữ được vị trí đó lâu dài, hoặc có lịch sử thay đổi công việc nhiều lần. Những người này hoàn toàn có thể thực hiện được các nhiệm vụ công việc được giao. Tuy nhiên, có thể vẫn còn thiếu sự thấu hiểu và hỗ trợ mà nhiều nơi làm việc ngày nay cần phải trang bị.

Sự thiếu thấu hiểu và hỗ trợ này chính là một lý do lớn khiến việc quản lý sự nghiệp cần trở thành trọng tâm chính đối với người lao động tự kỷ.

Chiến lược quản lý sự nghiệp dành cho người lao động tự kỷ

Hãy khám phá, đặt ra và nỗ lực hướng đến những mục tiêu nghề nghiệp thực tế. Một huấn luyện viên nghề nghiệp (career coach) có thể bắt đầu bằng công cụ Interest Profiler để xác định những con đường sự nghiệp phù hợp với sở thích và điểm mạnh của ứng viên.

Công cụ này có thể tìm ra nhiều loại công việc ở các trình độ học vấn khác nhau, kèm theo mô tả chi tiết và số liệu thống kê về triển vọng nghề nghiệp trong tương lai. Đây là một nguồn tài nguyên tuyệt vời để quyết định nên theo đuổi sự nghiệp nào.

Sau khi đã xác định được một con đường sự nghiệp vững chắc, cùng với những khả năng chuyển hướng và điều chỉnh, việc lựa chọn một nghề nghiệp thực tế dựa trên kỹ năng, điểm mạnh, và điểm yếu của bản thân là điều rất quan trọng.

Ví dụ, nếu bạn yêu thích trò chơi điện tử và muốn trở thành nhà thiết kế game nhưng lại không hiểu về máy tính hay lập trình, thì đó có thể không phải là một con đường sự nghiệp thực tế dành cho bạn.

Tuy nhiên, bạn có thể có khả năng viết sáng tạo và có thể xây dựng cốt truyện cho một trò chơi điện tử. Đó có thể là một mục tiêu sự nghiệp thực tế hơn vì nó phát huy được điểm mạnh của bạn.

Học kỹ năng mới và phát triển bản thân

Khi đã có một con đường sự nghiệp tốt, bạn không nên dừng lại ở đó. Hãy tiếp tục xây dựng kỹ năng, học hỏi công nghệ mới và phát triển cùng với đội nhóm. Giữ nguyên hiện trạng là cách nhanh nhất khiến bạn bị tụt lại phía sau, vì những người xung quanh sẽ luôn tiếp tục phát triển và tiến bộ.

Hãy cởi mở đón nhận những kỹ năng mới và ý kiến đóng góp từ người cố vấn, đặc biệt là từ cấp trên và đồng nghiệp của bạn. Những ý kiến đóng góp đó có thể giúp bạn duy trì vị trí là một tài sản quý giá đối với đội nhóm.

Ngoài ra, các cơ hội kết nối (networking) cũng là một cách tuyệt vời để bạn tiếp tục học hỏi và phát triển kỹ năng. Tuy nhiên, nhiều người trong phổ tự kỷ cảm thấy khó khăn khi tham gia một số hoạt động hay chiến lược kết nối nhất định.

Hãy tận dụng các nền tảng trực tuyến như LinkedIn khi việc kết nối trực tiếp trở nên quá sức. Hãy ưu tiên những sự kiện có cấu trúc rõ ràng, và chuẩn bị kỹ càng từ trước để giảm thiểu những điều bất ngờ.

Mặc dù nhiều người trong phổ tự kỷ không thoải mái khi ở trong nhóm đông, nhưng hoàn toàn có thể tập trung vào những cuộc trò chuyện riêng từng người để dễ quản lý và kiểm soát môi trường xã hội hơn. Bạn có thể theo dõi và duy trì kết nối đó qua email hoặc các hình thức giao tiếp bằng văn bản khác.

Vượt qua những thách thức nơi công sở

Ở nhà, chúng ta thường thích giữ không gian sống theo cách khiến mình cảm thấy thoải mái và an toàn. Chúng ta có toàn quyền kiểm soát môi trường xung quanh khi đó là không gian của riêng mình. Nhưng chúng ta không phải lúc nào cũng có quyền kiểm soát đó tại nơi làm việc.

Các vấn đề về giác quan

Một số nơi làm việc có thể quá ồn, quá sáng, quá lạnh, hoặc thậm chí có mùi lạ. Độ nhạy cảm giác quan ở người tự kỷ có thể dao động từ mức độ khó nhận ra, như không để ý đến mùi cơ thể, cho đến mức độ rõ rệt, như ánh đèn huỳnh quang nhấp nháy.

Nơi làm việc có thể và nên cố gắng hết sức để đáp ứng những nhu cầu nhạy cảm này bằng cách tạo ra không gian làm việc yên tĩnh, ánh sáng phù hợp, và các giải pháp thay thế về nhiệt độ như máy sưởi nhỏ hoặc quạt làm mát. Một số công ty còn cung cấp bàn làm việc đứng cho những nhân viên gặp vấn đề về lưng hoặc làm việc hiệu quả hơn khi đứng.

Hãy xác định độ nhạy cảm của bản thân và cách bạn có thể hoạt động tốt nhất trong các môi trường làm việc khác nhau. Khi ứng tuyển vào một công việc mới, hãy hình dung loại môi trường đó và cách bạn có thể hòa nhập vào môi trường đó một cách suôn sẻ.

Các vấn đề về giao tiếp

Mọi người giao tiếp với nhau tại nơi làm việc như thế nào? Có phải chủ yếu qua email không? Có thể sẽ có các cuộc gọi hội nghị video. Nhân viên có gặp nhau trong phòng họp hay thường xuyên ghé qua bàn làm việc hoặc văn phòng của nhau không?

Nếu các cuộc họp trực tiếp là điều khó khăn với bạn, có lẽ một hình thức thay thế như trao đổi qua email hoặc họp qua Zoom sẽ phù hợp hơn. Ngược lại, nếu giao tiếp trực tiếp là cách bạn thể hiện tốt nhất, có lẽ phòng họp hoặc các cuộc gặp riêng trong văn phòng của đồng nghiệp sẽ là lựa chọn tốt nhất cho bạn.

Hãy tìm ra điểm mạnh của bản thân, sử dụng chúng để củng cố các tương tác xã hội tại nơi làm việc, và giúp cả đội nhóm vận hành trơn tru như một cỗ máy được bôi trơn tốt.

Các vấn đề về chức năng điều hành

Khó khăn về chức năng điều hành (executive functioning) thường đi kèm với chẩn đoán tự kỷ, đặc biệt là đối với những nhiệm vụ không được ưa thích. Thời gian cũng có thể là một khái niệm khá trừu tượng đối với tư duy của người tự kỷ.

Việc sử dụng công nghệ như báo thức, lời nhắc, và bộ đếm giờ để theo dõi thời gian thực hiện nhiệm vụ có thể là những công cụ rất giá trị và hữu ích, giúp đảm bảo bạn hoàn thành công việc đúng như mức độ được kỳ vọng tại nơi làm việc.

Nơi làm việc thường đòi hỏi những thay đổi và quá trình chuyển tiếp đáng kể trong suốt cả năm, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế bất ổn. Trong khi nhiều người trong phổ tự kỷ mong muốn sự ổn định, những thay đổi tại nơi làm việc có thể xảy ra khá thường xuyên.

Giao tiếp với cấp trên và đồng nghiệp là chìa khóa để bạn luôn nắm bắt được những thay đổi sắp tới, từ đó có thể chuẩn bị và thích nghi phù hợp. Một kế hoạch chi tiết giúp bạn biết được điều gì sẽ xảy ra và điều gì được kỳ vọng ở bạn sẽ giúp quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ cho tất cả mọi người trong đội nhóm.

Hệ thống hỗ trợ và nguồn lực

May mắn thay, có rất nhiều hệ thống hỗ trợ dành cho người lao động tự kỷ. Ví dụ, một số tổ chức cung cấp cơ hội được cố vấn (mentorship) hoặc huấn luyện nghề nghiệp (job coaching) để giúp nhân viên vượt qua môi trường làm việc đầy thách thức hoặc củng cố những kỹ năng cần thiết để hoàn thành công việc một cách trọn vẹn.

Tương tự, các nhóm nguồn lực nhân viên (employee resource groups) là một cách tuyệt vời để kết nối nhân viên trong một nền tảng chung. Những nhóm này có thể gặp mặt trực tiếp hoặc trực tuyến, giúp mọi người chia sẻ trải nghiệm, hỗ trợ lẫn nhau, và cảm nhận được cảm giác thuộc về (sense of belonging).

Các cộng đồng và diễn đàn trực tuyến liên quan đến công việc là những nơi tuyệt vời để tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ vượt ra ngoài phạm vi nơi làm việc. Một số công ty và tổ chức thậm chí còn có bảng tin, diễn đàn trò chuyện trực tuyến, nhóm mạng xã hội, và kênh trò chuyện nhóm để xây dựng những kết nối vượt ra ngoài các tương tác thông thường ở văn phòng.

Cuối cùng, hãy tìm kiếm các nguồn tài nguyên phát triển chuyên môn trực tuyến, theo đuổi các chứng chỉ, hội nghị, và hội thảo trực tuyến (webinar), đồng thời tham gia các hiệp hội nghề nghiệp tiềm năng để tiếp tục phát triển kỹ năng và giá trị của bản thân tại nơi làm việc.

Bất kỳ cơ hội nào giúp nâng cao kỹ năng và kiến thức của bạn đều sẽ thúc đẩy sự phát triển sự nghiệp. Mục tiêu của bạn là duy trì tính cạnh tranh, thích nghi với những thay đổi tại nơi làm việc, và trở thành một phần không thể thiếu của công ty.

Làm chủ sự nghiệp

Hãy làm chủ sự nghiệp của bạn với tư cách là một người chuyên nghiệp mắc chứng tự kỷ. Điều này có nghĩa là chủ động giao tiếp về nhu cầu của bản thân, quản lý mục tiêu sự nghiệp, và không ngừng phát triển kỹ năng của mình.

Việc tận dụng các công cụ, thích nghi với thay đổi, và sử dụng mọi nguồn hỗ trợ sẵn có sẽ mở ra một con đường rõ ràng dẫn đến thành công trong công việc. Hãy luôn cởi mở học hỏi những điều mới, nâng cao nhận thức về bản thân, và áp dụng đúng chiến lược để trở thành một thành viên có giá trị, sáng tạo trong đội nhóm và tổ chức của bạn.

Hãy trở thành người dẫn đầu trong việc phát triển chuyên môn. Điều đó sẽ biến bạn thành một nhân viên có thể tự tin và quyết đoán làm chủ tương lai của mình, cùng làm việc và dẫn dắt người khác hướng đến thành công chung tại nơi làm việc.

Nguồn: Autistic Professionals Managing Their Careers – Jaclyn Hunt MA, ACAS, BCCS, Autism Parenting Magazine, Issue 174 (12/2024). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.