5 Bước Để Có Sự Bình Yên Và Kết Nối Với H.E.A.R.T.

Tác giả: Harmony Heslop, BA

Đôi khi cha mẹ sẽ la mắng con, nhưng việc áp dụng từ viết tắt HEART có thể giúp mang lại sự bình tĩnh và kết nối với con cái.

Chúng ta ai cũng từng la mắng con mình vào một lúc nào đó, nói ra những điều không mấy dễ nghe. Đôi khi tôi tự gọi mình là “Momster” – biết đấy, sự kết hợp giữa Mom (mẹ) và Monster (quái vật)? Cảm giác như một con quái vật đã chiếm lấy tôi, và tôi không còn hành xử như chính mình nữa. Cơn giận dữ của người mẹ là có thật!

Tôi là mẹ của một đứa trẻ trong phổ tự kỷ và mắc ADHD, và tôi cũng từng có những lần nổi giận và la hét. Có một đêm con trai tôi không ngủ chút nào, và ngày hôm sau, cháu cứ chạy nhảy khắp nhà không ngừng, không chịu nghe lời chút nào.

Cháu giả vờ làm mèo, bò khắp bếp trong khi tôi đang cố nấu ăn. Cháu lăn hết các cuộn giấy vệ sinh khắp nhà. Cháu giấu các hộp bánh quy trong “hang mèo” của mình. Cháu nhảy nhót và chạy khắp nơi, lục lọi hết các ngăn kéo của tôi, rồi nhảy lên một chiếc rương cổ.

Đó là lúc tôi mất kiểm soát và la hét với con. Sau đó, tôi tự phạt mình bằng cách ngồi vào góc phạt (time-out).

Xấu hổ và cảm giác tội lỗi

Phần tồi tệ nhất chính là những gì xảy ra sau đó. Cảm giác xấu hổ và tội lỗi ập đến vì đã la mắng con. Chúng ta không muốn la hét. Chúng ta biết rằng việc la hét sẽ làm tổn hại đến sự kết nối với con cái. Nhưng đôi khi, việc chúng ta đạt đến giới hạn và “mất kiểm soát cảm xúc” là điều không thể tránh khỏi.

Khi làm việc với các bậc cha mẹ trong công việc huấn luyện của mình, tôi nhận thấy rằng cảm giác tội lỗi sau khi la hét mới chính là điều gây đau khổ nhất. Chúng ta cảm thấy tồi tệ vì đã la mắng con, rồi sau đó lại chồng thêm sự xấu hổ và tội lỗi lên, khiến mọi thứ càng trở nên tệ hơn.

Chúng ta có thể tự chôn vùi bản thân dưới hàng loạt những suy nghĩ “lẽ ra phải” như:

• “Lẽ ra tôi phải xử lý mọi việc tốt hơn.”

• “Lẽ ra tôi không bao giờ nên la mắng con.”

• “Lẽ ra tôi phải giữ được bình tĩnh.”

Hãy cứ thêm chút đau khổ lên trên nỗi đau sẵn có — như một quả anh đào trang trí trên đỉnh vậy.

Ai cũng có nỗi đau, nhưng đau khổ là điều ta có thể lựa chọn không phải chịu.

Suy ngẫm cùng H.E.A.R.T

Muốn bỏ đi cảm giác tội lỗi sau khi la hét? Lần tới khi bạn thấy mình đang la mắng con, hãy thử suy ngẫm theo phương pháp H.E.A.R.T. Điều đó có nghĩa là gì?

H - Nhân bản hóa những gì đã xảy ra (Humanize)

E - Loại bỏ sự phán xét (Eliminate judgment)

A - Nhận thức (Awareness)

R - Tái tập trung/Hàn gắn (Re-focus/Repair)

T - Thử lại lần nữa (Try again)

Nhân bản hóa những gì đã xảy ra

Đầu tiên, chúng ta muốn Nhân bản hóa những gì đã xảy ra. Hãy tách cảm xúc ra khỏi tình huống và suy nghĩ về nó. Hãy khiến nó trở nên hoàn toàn trung lập. Một ví dụ có thể là: “Tôi đã nói to.” Cảm giác đó thế nào? Không tệ như câu “Tôi đã la hét,” phải không?

Loại bỏ sự phán xét

Tiếp theo, chúng ta muốn Loại bỏ sự phán xét. Vậy là bạn đã nói to. Thì sao? Tại sao đó lại là vấn đề? Bạn có phải là con người không? Bạn có biết bậc cha mẹ nào chưa từng nói to với con mình chưa? Tôi nghĩ là không có. Vậy nên, hãy nhẹ nhàng với chính mình. Ở đây không cần một vị quan tòa nào cả.

Nhận thức

Thứ ba, chúng ta muốn trở nên Nhận thức. Hãy tò mò về điều gì đã khiến bạn bùng nổ. Điều gì đã kích hoạt bạn? Chuyện gì đã xảy ra ngay trước khi bạn bùng nổ? Điều này có thể giúp bạn nhận ra liệu có một khuôn mẫu nào trong các phản ứng của mình không. Có thể bạn sẽ nhận ra rằng mình đang cần một điều gì đó.

Có thể bạn đã bị choáng ngợp bởi tiếng ồn, sự bừa bộn, hoặc việc cố gắng cân bằng giữa công việc, gia đình và cuộc sống. Chúng ta phải nhận thức được điều gì đó trước khi có thể bắt đầu thay đổi nó.

Tái tập trung và hàn gắn

Bước thứ tư là Tái tập trung. Đây là một phần của việc suy ngẫm. Việc bạn đã la hét cũng không sao cả. Hãy biết rằng dù có cố gắng đến đâu, đôi khi chúng ta vẫn sẽ la hét.

Bạn thậm chí có thể dùng lúc này để Hàn gắn. Đây là một trong những điều quan trọng nhất mà chúng ta có thể làm gương. Cho con thấy rằng, đúng vậy, chúng ta cũng là con người. Đôi khi, chúng ta la hét, nhưng sau đó chúng ta xin lỗi và tiếp tục. Chúng ta đang cho con thấy rằng chúng ta cũng là con người và cũng mắc sai lầm.

Có một câu trích dẫn tuyệt vời của Brené Brown: “Những khoảnh khắc làm cha mẹ không hoàn hảo sẽ trở thành món quà khi con cái chứng kiến chúng ta cố gắng tìm ra điều gì đã sai và cách để làm tốt hơn vào lần sau.”

Bạn có thể nói gì với chính mình khi đang đứng trên bờ vực của một cơn la hét? Chỉ cần nghĩ rằng: “Đây không phải là một tình huống khẩn cấp. Mình có thể xử lý được.” Câu nói đó khiến bạn cảm thấy thế nào? Hãy tìm một câu nói phù hợp với bạn và thử áp dụng nó.

Làm cha mẹ vốn đã đủ khó khăn rồi, đừng tự trách bản thân suốt ngày nữa. Đã đến lúc bỏ đi cảm giác tội lỗi và chấp nhận rằng bạn cũng là con người. Và đôi khi bạn sẽ la hét. Sao không thử dùng một chút yêu thương… và một chút H.E.A.R.T.?

Thử lại lần nữa

Cuối cùng, chúng ta Thử lại lần nữa. Buông bỏ sự xấu hổ và tội lỗi đó giúp chúng ta có thể thử lại. Hãy nỗ lực hàn gắn lại sự kết nối với con cái. Hãy nói cho con biết bạn yêu con nhiều đến mức nào, và rằng đôi khi chúng ta cũng mất kiểm soát.

Hãy suy ngẫm về điều bạn đã học được ở bước ba, khi bạn tò mò về những gì đã xảy ra. Có thể lần sau mọi chuyện sẽ khác đi.

Nguồn:

5 Steps to Peace and Connection with H.E.A.R.T. – Harmony Heslop, BA, Autism Parenting Magazine, Issue 175 (02/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.