Từ Sở Thích Đặc Biệt Đến Sự Nghiệp

Tác giả: Cory Morrison

Tìm một sự nghiệp tận dụng sở thích đặc biệt và tài năng riêng biệt của bạn có thể không khó khăn như bạn nghĩ.

Việc chọn một con đường sự nghiệp phù hợp với đam mê và điểm mạnh của chúng ta là một khó khăn phổ biến, và với người tự kỷ, thách thức có thể còn lớn hơn. Tuy nhiên, là một người tự kỷ, tôi có thể khẳng định rằng điều đó không phải là không thể.

Với người tự kỷ, sự nhạy cảm giác quan và những khác biệt trong kỹ năng giao tiếp xã hội có thể tạo ra thách thức nơi làm việc. Tuy nhiên, việc có những sở thích đặc biệt và tài năng riêng biệt có thể dẫn đến những cơ hội nghề nghiệp trọn vẹn, phù hợp.

Hiểu về sở thích và điểm mạnh của bạn

Điều đầu tiên bạn nên làm khi bắt đầu một sự nghiệp là tự nhìn lại bản thân. Bạn đã tiến xa đến đâu với tư cách một con người? Những sở thích chính của bạn là gì? Nhìn lại những năm tháng đi học và các công việc trước đây, bạn đã phát triển tốt nhất trong những môi trường nào?

Tốt nhất là nên trả lời những câu hỏi này để tránh sự thất vọng trong công việc sau này.

Nếu bạn vẫn chưa có câu trả lời, đây là một số cách khác để bạn có thể chắc chắn hơn:

• Sử dụng công cụ tự đánh giá và bài kiểm tra: Khám phá các nguồn tài nguyên trực tuyến, như bài kiểm tra Holland Code (RIASEC), CliftonStrengths, hoặc Chỉ Số Phân Loại Myers-Briggs (MBTI). Những bài kiểm tra này có thể đưa ra ý tưởng nghề nghiệp phù hợp với tính cách và điểm mạnh của bạn, đồng thời xác định liệu bạn thích giải quyết vấn đề, môi trường có cấu trúc, hay lĩnh vực sáng tạo.

• Viết nhật ký và tự chiêm nghiệm: Hãy viết về những điều khiến bạn hạnh phúc, những gì đến với bạn một cách tự nhiên nhất, và những gì không khiến bạn cảm thấy nhàm chán, ngay cả khi thiếu động lực.

• Xin phản hồi từ gia đình và bạn bè: Đôi khi người khác có thể nhận ra điểm mạnh của chúng ta trước cả khi ta tự nhận ra. Hãy hỏi những người bạn tin tưởng nhất xem bạn nổi trội ở đâu.

• Tận dụng sở thích đặc biệt của bạn: Nhiều người tự kỷ có những sở thích đặc biệt, và việc theo đuổi các khóa học hoặc tìm công việc phù hợp với những sở thích đó có thể mang lại lợi ích.

Ví dụ, tôi yêu thích viết lách và đã hoàn thành chương trình đại học báo chí từ năm 2017 đến 2019, cũng như một chương trình cố vấn về viết quảng cáo vào năm 2024.

Khám phá các lựa chọn nghề nghiệp

Khi đã biết sở thích của mình, bước tiếp theo là xem xét những nghề nghiệp trong các lĩnh vực đó phù hợp nhất với khả năng của bạn.

Ví dụ, nếu bạn quan tâm đến báo chí và viết lách nhưng thấy sự quá tải giác quan trong môi trường phát sóng tin tức bận rộn là quá sức, hãy tập trung vào báo chí kỹ thuật số thay thế.

Dưới đây là một số cách bạn có thể khám phá nghề nghiệp trong lĩnh vực mình quan tâm:

• Tham gia các buổi phỏng vấn thông tin và theo dõi công việc thực tế (job shadowing). Hãy trò chuyện và quan sát các chuyên gia trong lĩnh vực bạn mong muốn để xác định liệu nó có phù hợp không.

• Tìm hiểu cả con đường truyền thống lẫn phi truyền thống. Bạn có hoạt động tốt trong môi trường doanh nghiệp có cấu trúc không? Bạn có thích làm việc tự do, tự kinh doanh, và công việc từ xa không?

Dù không phải người tự kỷ nào cũng giống nhau, một số nghề nghiệp có thể phù hợp hơn những nghề khác.

Ví dụ, các lĩnh vực như công nghệ thông tin, kỹ thuật, nghiên cứu, viết lách, thiết kế đồ họa, và kế toán đều liên quan đến phân tích, một kỹ năng mà nhiều người tự kỷ, bao gồm cả tôi, có thế mạnh.

Tích lũy kinh nghiệm liên quan

Khi bạn đã hiểu nghề nghiệp nào phù hợp nhất, kinh nghiệm sẽ là bước tiếp theo. Việc tích lũy kinh nghiệm thực tế sâu rộng sẽ làm nổi bật hồ sơ của bạn và giúp bạn dễ dàng cạnh tranh với người khác trên thị trường việc làm hơn. Có một số cách để làm điều này.

Thực tập và tình nguyện

Bạn có thể thử nghiệm khả năng của mình và tạo ra những kết nối chuyên nghiệp.

Các tổ chức phi lợi nhuận, tổ chức cộng đồng, và doanh nghiệp nhỏ thường cho phép tình nguyện viên và thực tập sinh tích lũy kinh nghiệm thực tế và tìm hiểu thêm về công việc. Ngay cả khi công việc không được trả lương, bạn vẫn sẽ có được kinh nghiệm có thể tăng đáng kể triển vọng việc làm trong tương lai.

Sở thích và dự án cá nhân

Đừng quá tập trung vào công việc truyền thống nếu đó là một khó khăn, vì có nhiều cách để sử dụng kỹ năng của bạn. Ví dụ, nếu bạn là một họa sĩ, việc xuất bản một tác phẩm bạn vẽ trong hồ sơ năng lực có thể tăng cơ hội có được công việc liên quan đến nghệ thuật.

Công việc bán thời gian hoặc tự do

Khi bạn tích lũy kinh nghiệm thực tế thông qua các dự án ngắn hạn hoặc công việc tự do, cơ hội có được điều gì đó lớn hơn trên thị trường việc làm cạnh tranh sẽ được cải thiện.

Các trang web việc làm trực tuyến cung cấp nhiều cơ hội trong lĩnh vực viết lách, thiết kế đồ họa, hoặc tiếp thị kỹ thuật số. Tuy nhiên, hãy cảnh giác với những kẻ lừa đảo, vì một số công việc trên các trang web này không hợp pháp.

Công việc bán thời gian là một cách tuyệt vời để bắt đầu từ những bước nhỏ nếu bạn chưa sẵn sàng lao vào một công việc toàn thời gian.

Giáo dục và đào tạo

Giáo dục chính quy rất quan trọng để đủ điều kiện cho một số loại nghề nghiệp nhất định. Tuy nhiên, điều này không giống nhau với mọi người.

Những lựa chọn có gì?

Đăng ký vào cao đẳng hoặc đại học

Nếu công việc mơ ước của bạn yêu cầu bằng cấp, tốt nhất bạn nên nghiên cứu trường và chương trình nào phù hợp nhất với mình. Các lĩnh vực như kỹ thuật hoặc y khoa nhấn mạnh nhiều vào giáo dục sau trung học, trong khi phát triển web có thể tập trung nhiều hơn vào kinh nghiệm trước đây và chứng chỉ của bạn.

Theo học trường nghề và chương trình học nghề

Việc tham gia các chương trình như nghề thủ công, nghệ thuật ẩm thực, và lĩnh vực kỹ thuật rất hữu ích. Các chương trình học nghề thường ngắn hơn và mang lại cơ hội việc làm trực tiếp. Bạn có thể vừa học vừa làm nghề, khiến chúng trở thành một lựa chọn tuyệt vời thay thế cho bằng cấp truyền thống.

Tham gia các khóa học và chứng chỉ trực tuyến

Hãy tìm hiểu các khóa học trực tuyến để học kỹ năng mới trong lĩnh vực của bạn theo tốc độ riêng.

Cân bằng giữa giáo dục và kinh nghiệm

Không phải mọi thứ đều phải diễn ra trong lớp học. Việc kết hợp đào tạo chính quy với kinh nghiệm thực tế ngoài đời có thể mang lại cho bạn lợi thế trong việc chuẩn bị tốt hơn cho sự nghiệp của mình.

Yêu thích những gì bạn làm

Khi con đường sự nghiệp của bạn phù hợp với sở thích của mình, nó có thể khiến mỗi ngày làm việc trở nên ý nghĩa hơn. Bạn càng dành nhiều thời gian cho đam mê của mình, bạn càng có khả năng duy trì động lực, làm việc đủ tốt để tạo tác động tích cực đến ngành nghề, và thành công trong thời gian dài.

Đừng lo lắng nếu bạn chưa đạt được điều đó. Không bao giờ là quá muộn. Đôi khi, tiến độ sẽ chậm; những lúc khác, nó có thể nhanh hơn mong đợi.

Thành công không nằm ở mức lương của bạn cao đến đâu, mà ở việc bạn thực hiện bao nhiêu bước để phát triển trên con đường sự nghiệp của mình. Bạn có nhiều điểm mạnh riêng biệt khiến những bước đi này trở nên khả thi. Hãy tận dụng tối đa đam mê của bạn để đạt được mọi mục tiêu nghề nghiệp. Bạn có thể làm được điều này!

Nguồn:

From Special Interest to Career – Cory Morrison, Autism Parenting Magazine, Issue 179 (05/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.