Chăm Sóc Răng: Giúp Các Buổi Hẹn Khám Nha Khoa Thân Thiện Với Tự Kỷ

Tác giả: Dr. Michael Lateiner, DMD và Dr. Peter Paradiso, MBS, DMD

Dưới đây là một số lời khuyên chuyên môn giúp phụ huynh mang lại nụ cười trong buổi khám nha khoa tiếp theo của con.

Học Viện Nha Khoa Nhi Khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatric Dentistry - AAPD) khuyến nghị tất cả trẻ em nên đến khám nha sĩ nhi khoa trước khi tròn một tuổi. Điều này cho phép trẻ, người chăm sóc, và nha sĩ xây dựng mối quan hệ và trao đổi về mục tiêu chăm sóc răng miệng cho buổi hẹn cũng như việc chăm sóc tại nhà.

Cha mẹ có thể đặt câu hỏi về sức khỏe răng miệng của con để thiết lập thói quen chăm sóc răng miệng tại nhà và tích hợp chăm sóc nha khoa với chăm sóc y tế. Điều này quan trọng đối với mọi trẻ em, bao gồm cả trẻ trong phổ tự kỷ.

Một trong những cách tốt nhất để tìm một nha sĩ nhi khoa được cấp chứng chỉ hội đồng tại địa phương và một phòng khám thân thiện với nhu cầu đặc biệt là thông qua chi hội bang của Học Viện Nha Khoa Nhi Khoa Hoa Kỳ (AAPD). Bạn cũng có thể tìm hiểu trong cộng đồng tự kỷ địa phương, bao gồm các nhóm hỗ trợ trực tuyến hoặc các buổi gặp gỡ tại địa phương.

Một nha sĩ nhi khoa được đào tạo chuyên sâu trong thời gian nội trú về điều trị cho tất cả trẻ em, bao gồm cả những em có nhu cầu đặc biệt.

Đặt lịch hẹn đầu tiên

Khi đặt lịch hẹn khám nha khoa đầu tiên cho con, hãy cân nhắc bất kỳ thách thức riêng biệt nào mà trẻ tự kỷ có thể gặp phải để giúp đảm bảo một buổi khám thành công.

Đầu tiên, hãy cân nhắc thời điểm trong ngày. Chúng tôi thích gặp trẻ mắc ASD vào sáng sớm khi các em tập trung nhất. Tuy nhiên, một số trẻ có thể hoạt động tốt hơn vào giữa ngày. Chúng tôi cố gắng tránh những lịch hẹn muộn khi trẻ có thể đã bị kích thích quá mức sau cả một ngày dài.

Thứ hai, hãy cân nhắc môi trường nha khoa, với mùi hương và âm thanh. Trẻ mắc ASD có thể có nhiều mức độ vấn đề giác quan khác nhau, và việc đến khám một phòng khám lần đầu có thể là một yếu tố kích hoạt đối với các em. Trong phòng khám của chúng tôi, chúng tôi đã từng khám cho trẻ mắc ASD trước giờ mở cửa hoặc trong giờ nghỉ trưa, khi có ít người hơn và không gian yên tĩnh hơn.

Việc trao đổi những vấn đề này với nha sĩ và đội ngũ của họ trước có thể giúp thiết lập một buổi khám đầu tiên thành công.

Chuẩn bị

Trước buổi khám đầu tiên của con, hãy chuẩn bị cho con những gì con có thể nhìn thấy, ngửi thấy, hoặc nghe thấy. Điều này có thể được thực hiện bằng cách đọc sách hoặc xem video có những âm thanh tương tự như trong phòng khám nha khoa, như tiếng ghế hoặc máy đánh bóng răng. Bạn cũng có thể mua gương dùng một lần và sử dụng bàn chải đánh răng rung, giống như loại được dùng tại phòng khám.

Việc chuẩn bị cho buổi khám cũng có thể được thực hiện ở trường và trong các buổi gặp với chuyên viên trị liệu chức năng (OT) của con. Việc tận dụng OT của con có thể giúp con rèn luyện kỹ năng giác quan và vận động hỗ trợ việc chăm sóc răng miệng tốt.

Ví dụ, hãy để con nằm ngửa với đầu tựa trên gối trong khi OT hoặc cha mẹ đánh răng cho con. Đây là một cách tuyệt vời để mô phỏng việc ngồi trên ghế nha khoa và là cách được khuyến nghị để đánh răng cho con tại nhà.

Những gì cần mong đợi tại phòng khám

Vào ngày khám, hãy đến trước giờ hẹn để con có thể làm quen với không gian phòng khám. Nhiều phòng khám nhi khoa có tivi và trò chơi trong khu vực chờ để con khám phá và tận hưởng. Một số phòng khám thậm chí có phòng cảm giác để giúp con ổn định trước buổi hẹn.

Khi bạn và con được đưa vào phòng điều trị nha khoa, con có thể sợ hãi hoặc tò mò. Để con khám phá căn phòng, sờ vào ghế, cầm gương, và nghe một số âm thanh của dụng cụ sẽ giúp con cảm thấy thoải mái hơn.

Việc mang theo kính râm, tai nghe chống ồn, hoặc thú nhồi bông yêu thích của con cũng có thể giúp ích, khiến con cảm thấy thoải mái hơn trong môi trường mới. Một chiếc chăn hoặc áo có trọng lượng cũng có thể là một yếu tố quen thuộc, giúp trấn an và có thể được sử dụng.

Việc khám răng có thể được thực hiện trên ghế hoặc đôi khi trên đùi cha mẹ, tùy vào độ tuổi và khả năng hợp tác của con. Đôi khi, nha sĩ có thể cần điều chỉnh tư thế của trẻ để phù hợp với các vấn đề khác nhau. Điều này có thể bao gồm việc ngả ghế một phần để hỗ trợ các khó khăn về xử lý tiền đình, hoặc điều chỉnh ánh sáng trong phòng.

Dù trẻ ngồi trên ghế hay trên đùi cha mẹ, việc cho phép trẻ sử dụng tín hiệu tay trong lúc khám để báo hiệu khi cần nghỉ có thể mang lại cảm giác dễ chịu và một chút quyền kiểm soát. Việc nghỉ giải lao thỉnh thoảng có thể hữu ích, nhưng cũng có thể khiến việc đánh giá của nha sĩ khó khăn hơn. Việc xem tivi gắn trên trần nhà hoặc nghe một bài hát quen thuộc cũng có thể giúp trấn an bệnh nhân và đánh lạc hướng trong khi nha sĩ tiến hành khám.

Sau buổi khám

Sau buổi khám, điều quan trọng là duy trì đà tiến bộ và thiết lập một thói quen chăm sóc răng miệng nhất quán cho con. Trẻ mắc ASD thường được hưởng lợi từ thói quen, và việc đánh răng có thể dễ dàng được thêm vào.

Nếu con bạn nhận được sự hỗ trợ từ chuyên viên trị liệu chức năng hoặc học tại một trường có hỗ trợ, việc vệ sinh răng miệng có thể được tích hợp vào thói quen hằng ngày ở trường. Hãy giúp con học cách cầm và di chuyển bàn chải đánh răng, cũng như sử dụng danh sách kiểm tra nhiệm vụ.

Một trong những cách yêu thích của chúng tôi để tạo động lực cho trẻ tự kỷ là thông qua hệ thống phần thưởng hoặc bảng theo dõi. Việc cho con một chút tự do để thực hiện các nhiệm vụ trong nhà hoặc luyện tập tự chăm sóc bản thân, như thói quen đánh răng buổi tối, có thể tạo động lực để con cải thiện việc chăm sóc răng miệng.

Sự giám sát hoặc kiểm tra từ cha mẹ hoặc người chăm sóc vẫn được khuyến nghị. Cha mẹ có thể tạo hoặc mua một danh sách kiểm tra thói quen hằng ngày đơn giản để giúp con giữ được tổ chức và động lực.

Hãy nhớ rằng con bạn có thể không lập tức yêu thích việc đánh răng hay đi khám nha sĩ. Điều này cần thời gian, sự lặp lại, và sự động viên; sẽ có những ngày tốt và ngày không tốt. Việc giúp con cảm thấy an toàn, được yêu thương, và có sự hiện diện của bạn sẽ giúp con vượt qua những trải nghiệm mới mẻ và đầy thách thức này.

Tài liệu gợi ý

• AAPD – Find a Pediatric Dentist (công cụ tìm nha sĩ nhi khoa của Học Viện Nha Khoa Nhi Khoa Hoa Kỳ)

• Autism Speaks – Autism Dental Tool Kit (bộ công cụ hướng dẫn chăm sóc nha khoa cho trẻ tự kỷ)

• Specialized Care (sản phẩm chăm sóc răng miệng tại nhà cho người có nhu cầu đặc biệt)

• Talktools (công cụ hỗ trợ phát triển vận động miệng)

• Autism Speaks – Brushing Teeth Task Sheet (bảng hướng dẫn từng bước đánh răng)

Nguồn:

Tooth Time: Making Dentist Appointments Autism-Friendly – Dr. Michael Lateiner, DMD và Dr. Peter Paradiso, MBS, DMD, Autism Parenting Magazine, Issue 179 (05/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.