PDA Và Những Khó Khăn Ở Trường Học

Tác giả: Dr. Ronald I. Malcolm, EdD

Dưới đây là một số gợi ý dành cho trẻ mắc PDA đang gặp khó khăn ở trường.

Một số trẻ tự kỷ sẽ biểu hiện Chứng Né Tránh Yêu Cầu Bệnh Lý (Pathological Demand Avoidance - PDA). Khi trực tiếp xử lý những vấn đề hành vi của trẻ tự kỷ, điều quan trọng là hiểu PDA nghĩa là gì và bao gồm những gì.

Chứng né tránh yêu cầu bệnh lý là gì?

Chứng né tránh yêu cầu bệnh lý xảy ra khi một cá nhân dường như thách thức các yêu cầu do người có thẩm quyền đưa ra. Một số trẻ tự kỷ sẽ đưa ra lý do để không phản hồi một yêu cầu. Tuy nhiên, những trẻ khác có thể phớt lờ hoặc kiên quyết thách thức yêu cầu đó.

Một số chuyên gia có thể xem PDA đơn giản là sự từ chối tuân thủ, trong khi những người khác có thể không đồng ý với việc sử dụng thuật ngữ này và không công nhận nó về mặt lâm sàng. PDA không được công nhận là một chẩn đoán tại Hoa Kỳ và Canada, nhưng được công nhận rộng rãi hơn tại Vương quốc Anh.

Cha mẹ và nhà giáo dục xem PDA là sự chống đối sẽ chuyển sang "chế độ kỷ luật", điều này khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn.

Hầu hết người tự kỷ biểu hiện PDA không cố ý thực hiện hành vi này. Họ có thể không biết cách truyền đạt lý do vì sao mình không muốn tuân theo yêu cầu.

Hiểu về PDA trong bối cảnh trường học

Những khó khăn ở trường học bao gồm việc bị đình chỉ học và nhiều hành vi có vấn đề khác nhau. Những trải nghiệm tiêu cực này ở trường có thể dẫn đến mức độ lo âu cao hơn. Nhiều cha mẹ cũng cảm thấy thiếu sự thấu hiểu và hỗ trợ.

Nhiều trẻ tự kỷ đang được giáo dục trong các lớp học giáo dục thông thường cùng bạn bè không tự kỷ. Dù bạn có thể thấy những cải thiện ở con mình mắc tự kỷ và PDA tại nhà, con bạn vẫn có thể gặp khó khăn ở trường.

Làm việc với ban giám hiệu nhà trường

Hãy giữ liên lạc thường xuyên với giáo viên của con bạn. Chia sẻ những can thiệp hiệu quả tại nhà, dù không phải mọi can thiệp thành công tại nhà đều có thể áp dụng được trong môi trường trường học.

Cung cấp một cuốn sổ để giáo viên phụ trách của con bạn gửi tin nhắn hằng tuần về tiến độ học tập của con ở trường. Bạn cũng có thể đính kèm một ghi chú hằng tuần cập nhật cho giáo viên về tiến độ tại nhà.

Nhiều trẻ tự kỷ trong các lớp học thông thường nhận được hỗ trợ giáo dục đặc biệt. Con bạn có thể gặp giáo viên giáo dục đặc biệt, giáo viên chuyên về tự kỷ, chuyên viên âm ngữ trị liệu, hoặc chuyên gia khác tại trường.

Hãy trao đổi thường xuyên với những người này về tiến độ can thiệp của con bạn tại nhà và ở trường. Con bạn có thể thể hiện thành công với một can thiệp ở trường, mà bạn có thể thử áp dụng vào thói quen hằng ngày tại nhà.

Những nhân viên này cũng có thể quan sát con bạn trong nhiều bối cảnh khác nhau suốt cả ngày. Họ có thể thấy con bạn vào giờ ăn trưa trong căng-tin đông đúc, trên sân chơi, trong giờ thể dục ồn ào, hoặc trong các buổi diễn tập khẩn cấp (cháy hoặc lốc xoáy) và những thay đổi bất ngờ trong thói quen của con bạn.

Những người được đào tạo chuyên môn này có thể giúp xác định các yếu tố kích hoạt tiềm ẩn trong những môi trường đó có thể khiến con bạn khó chịu. Những nhân viên này có thể cung cấp thông tin quý giá về tiến độ của con bạn liên quan đến các vấn đề PDA. Một mối quan hệ tích cực với những người này rất quan trọng đối với thành công của con bạn.

Nhiều trẻ tự kỷ khi bị quá kích thích cần một nơi an toàn để đến trong trường hợp quá tải giác quan. Cố vấn học đường của trường, dịch vụ mà các gia đình có con tự kỷ thường bỏ qua, có thể tạo ra "nơi an toàn" này trong văn phòng của họ. Đó có thể là một nơi yên tĩnh với ánh sáng dịu hơn, nơi trẻ có thể thư giãn, đeo tai nghe nghe nhạc êm dịu, hoặc tiếp cận các vật dụng giác quan như đồ chơi fidget, áo có trọng lượng, v.v.

Cố vấn học đường cũng có thể tham gia cùng học sinh trong các nhóm kỹ năng xã hội để xử lý PDA và các kỹ năng ứng phó cần thiết để đáp ứng các yêu cầu tuân thủ một cách phù hợp.

Điều chỉnh phù hợp ở trường

Việc giải thích PDA cho nhân viên nhà trường là quan trọng, nhưng cần có các điều chỉnh phù hợp để đảm bảo thành công cho con bạn.

Yêu cầu bằng văn bản: Hướng dẫn và yêu cầu bằng lời nói dành cho trẻ tự kỷ và PDA có thể gây ra vấn đề đáng kể trong lớp học. Yêu cầu bằng văn bản có thể mang lại cảm giác thoải mái hơn.

Bộ đếm thời gian trực quan và lịch trình hằng ngày: Việc chuyển từ một hoạt động ưa thích sang một hoạt động không ưa thích có thể là một thách thức, và trẻ trong phổ tự kỷ có thể thích được "báo trước" để biết rằng sự chuyển tiếp sắp diễn ra. Cung cấp bộ đếm thời gian trực quan hoặc lịch trình hằng ngày có thể giúp quá trình chuyển tiếp diễn ra suôn sẻ hơn.

Đánh giá: Nhiều trẻ tự kỷ phải trải qua nhiều bài đánh giá ở trường để xác định chức năng kỹ năng xã hội, khả năng học tập, mức độ trí tuệ, v.v. Những đánh giá này thường được thực hiện trong ngày học mà không báo trước, gây ra sự thay đổi đột ngột trong thói quen của trẻ.

Điều này khiến ngày của trẻ rơi vào tình trạng "hỗn loạn". Trẻ có thể trở nên mất điều hòa, và khả năng làm theo hướng dẫn hoặc tham gia vào quy trình đánh giá có thể bị cản trở nghiêm trọng.

Ngoài ra, hầu hết những người lớn đánh giá con bạn mắc tự kỷ có thể là người lạ, gây ra lo âu và cản trở khả năng tham gia hoặc thể hiện tốt của trẻ trong các bài đánh giá.

Cha mẹ nên luôn hỏi xem người khảo sát đã dành bao nhiêu thời gian với con mình khi đánh giá. Bất kỳ bài đánh giá nào chẩn đoán điểm yếu của trẻ đều không nên được sử dụng để đưa ra quyết định giáo dục mà nên được kết hợp với các đánh giá khác.

Trẻ mắc PDA nên được đánh giá nhiều lần trong các môi trường khác nhau. Điều này cho phép người khảo sát thấy được sự khác biệt trong cách con bạn phản ứng với các yêu cầu liên quan đến những người khác nhau, thời điểm khác nhau trong ngày, và môi trường khác nhau, cũng như xác định đâu là những điều kiện thành công nhất cho con bạn.

Hướng dẫn dành cho nhà giáo dục

Nhiều nhà giáo dục có thể cảm thấy thất vọng khi học sinh từ chối tham gia một nhiệm vụ, chuyển sang hoạt động khác, hoặc trả lời một câu hỏi.

Tuy nhiên, có một số chiến lược giáo viên có thể sử dụng:

• Cho thêm thời gian để xử lý yêu cầu.

• Đưa ra hai lựa chọn trong yêu cầu. Điều này cho phép trẻ đưa ra một "lựa chọn" thay vì bị ép buộc phải phản hồi.

• Tránh "cuộc chiến quyền lực". Để có kết quả tốt hơn, hãy đặt câu hỏi mở thay vì câu hỏi "Có" hoặc "Không".

• Dán nội quy trường học ở tất cả các lớp học. Trẻ có thể gặp khó khăn với nội quy trường học. Giáo viên giáo dục đặc biệt có thể hỗ trợ viết các câu chuyện xã hội để ôn lại nội quy hằng ngày.

• Sử dụng lịch trình củng cố tích cực. Một số trẻ có thể gặp khó khăn khi phải chờ đến cuối tuần mới nhận được phần thưởng. Khi đạt được một kết quả tích cực, chẳng hạn như hoàn thành bài tập về nhà hoặc tham gia tích cực trong tình huống kỹ năng xã hội, trẻ có thể cần được củng cố ngay lập tức để liên kết hành động của mình với phần thưởng.

Hãy để trẻ chọn phần thưởng hoặc sự củng cố của mình trước một hoạt động. Điều này sẽ đảm bảo hoạt động đó có ý nghĩa với trẻ và có khả năng khuyến khích trẻ lặp lại phản ứng tích cực.

Chiến lược thực tế dành cho cha mẹ

Có một số cách thực tế mà cha mẹ có thể giúp con mình mắc PDA trong môi trường trường học:

Nhận biết các trường hợp PDA xảy ra: Nhận biết khi nào PDA xảy ra là một bước đầu tiên quan trọng. Mỗi trẻ tự kỷ biểu hiện PDA có thể theo cách khác nhau. Một số trẻ có thể trở nên thu mình và im lặng, trong khi những trẻ khác có thể có hành vi nghiêm trọng như la hét, đánh, hoặc khóc. Những hành vi này có thể giống với những gì một trẻ tự kỷ trải qua khi bị quá tải giác quan nghiêm trọng.

Điều trị và can thiệp sớm: Dù con bạn biểu hiện vấn đề gì, việc can thiệp sớm để giải quyết vấn đề đó là điều thiết yếu. Kế hoạch điều trị được xây dựng càng sớm, gia đình càng sớm có thể áp dụng các can thiệp hiệu quả tại nhà, ở trường, và trong cộng đồng.

Nhiều cha mẹ có con tự kỷ nhận thấy dịch vụ can thiệp sớm từ một Nhà Phân Tích Hành Vi Được Chứng Nhận Hội Đồng (Board Certified Behavior Analyst - BCBA) hữu ích trong việc giải quyết các vấn đề. Những cha mẹ khác nhận thấy việc cho con tham gia các nhóm kỹ năng xã hội hoặc trị liệu ngôn ngữ là hữu ích.

Các chiến lược hiệu quả tại nhà nên được chuyển tiếp và khái quát hóa vào lớp học.

Cha mẹ nên thông báo cho giáo viên của con mình về bất kỳ tiến bộ nào trong việc chấp nhận yêu cầu từ người có thẩm quyền một cách phù hợp tại nhà.

Sự hỗ trợ dành cho cha mẹ

Nuôi dạy con cái có thể rất khó khăn! Nó thậm chí còn khó khăn hơn khi phải đối mặt với một đứa trẻ mắc tự kỷ và PDA.

Để chăm sóc con cái hiệu quả, cha mẹ cần chăm sóc bản thân trước. Tham gia một nhóm phụ huynh địa phương chuyên về trẻ tự kỷ có thể giúp bạn kết nối và gặp gỡ những cha mẹ khác đang trải qua những vấn đề tương tự.

Tham gia vào một tổ chức liên quan trực tiếp đến tự kỷ sẽ giúp cha mẹ tiếp cận với những người trưởng thành trong phổ tự kỷ ngay trong cộng đồng của mình. Họ sẽ khám phá ra rằng nhiều người tự kỷ đồng thuận về một số vấn đề nhất định, chẳng hạn như PDA.

Một số người trưởng thành tự kỷ tin rằng PDA chỉ đơn giản là một phần trong tự kỷ của họ. Những người khác tin rằng tất cả những người mắc PDA đều tự kỷ. Tuy nhiên, không phải tất cả người tự kỷ đều mắc PDA.

Cha mẹ nên tiếp xúc với nhiều quan điểm khác nhau, vì không phải tất cả người tự kỷ đều giống nhau.

Nguồn:

PDA and School Struggles – Dr. Ronald I. Malcolm, EdD, Autism Parenting Magazine, Issue 178 (04/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.