Đồng Minh Từ Loài Vật: Hỗ Trợ Cảm Xúc Cho Người Tự Kỷ

Tác giả: Jeremy Brown

Tìm hiểu cách trị liệu bằng động vật có thể hỗ trợ điều hòa cảm xúc.

Tự kỷ có thể tạo ra những khó khăn hằng ngày trong cuộc sống của những người được chẩn đoán. Nó có liên quan đến các cơn quá tải cảm xúc (meltdowns), nhạy cảm giác quan, hạn chế giao tiếp bằng lời, khó khăn về giấc ngủ, và thách thức trong điều hòa cảm xúc. Tuy nhiên, một số liệu pháp có thể giúp giải quyết từng vấn đề này.

Trị liệu bằng động vật (animal therapy) là một loại hình trị liệu có thể giúp hỗ trợ điều hòa cảm xúc. Động vật hỗ trợ cảm xúc (emotional support animals) có thể giúp ích cho nhiều vấn đề cốt lõi liên quan đến tự kỷ, bao gồm căng thẳng, kỹ năng xã hội, và kích thích giác quan. Hãy cùng tìm hiểu những điều bạn cần biết khi cân nhắc một động vật hỗ trợ cảm xúc cho người thân trong phổ tự kỷ của mình.

Hiểu về động vật hỗ trợ cảm xúc

Theo Vụ Dân Quyền thuộc Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ (US Department of Justice's Civil Rights Division), động vật hỗ trợ (service animal) được huấn luyện để giúp người khuyết tật thực hiện một số nhiệm vụ nhất định. Ngược lại, động vật hỗ trợ cảm xúc là một loài vật nuôi mang lại lợi ích cho những người có khuyết tật về sức khỏe tâm thần hoặc tâm thần học.

Đạo Luật Người Khuyết Tật Hoa Kỳ (Americans with Disabilities Act - ADA) có quy định về động vật hỗ trợ, nhưng động vật hỗ trợ cảm xúc không có cùng quyền lợi pháp lý ở những không gian công cộng. Mỗi quốc gia có luật riêng về động vật hỗ trợ cảm xúc, và tại Hoa Kỳ, mỗi bang có yêu cầu về việc bố trí phù hợp khác nhau. Hãy kiểm tra với chính quyền địa phương để xem động vật hỗ trợ cảm xúc có được công nhận ở nơi bạn sinh sống hay không.

Động vật hỗ trợ được thiết kế đặc biệt để đáp ứng khuyết tật của một người. Nếu người đó không thể di chuyển, một động vật hỗ trợ có thể được cung cấp để giúp kéo xe lăn của họ. Một chuyên gia y tế phải cung cấp tài liệu bằng văn bản xác nhận người đó cần hỗ trợ, và các tổ chức huấn luyện động vật hỗ trợ sẽ giúp ghép đôi chúng với nhau.

Trong khi đó, động vật hỗ trợ cảm xúc có thể là bất kỳ loài vật đã được thuần hóa nào, không nhất thiết phải qua huấn luyện đặc biệt. Một chuyên gia sức khỏe tâm thần vẫn phải cung cấp tài liệu xác nhận nhu cầu cần động vật hỗ trợ cảm xúc để người đó đủ điều kiện nhận các bố trí đặc biệt. Tuy nhiên, tự kỷ được công nhận là một khuyết tật hợp lệ theo ADA, vì vậy động vật hỗ trợ vẫn có sẵn cho người trong phổ tự kỷ.

Lợi ích của động vật hỗ trợ cảm xúc đối với người tự kỷ

Dù có nhiều lợi ích khi có một động vật hỗ trợ cảm xúc trong cuộc sống của bất kỳ ai, đối với tự kỷ, những loài vật này mang lại sự hỗ trợ trong bốn lĩnh vực chính:

• điều hòa cảm xúc,

• tương tác xã hội,

• thói quen và cấu trúc,

• kích thích giác quan.

Điều hòa cảm xúc: Nhiều người tự kỷ gặp khó khăn trong việc điều hòa cảm xúc, dễ bị quá tải dẫn đến các cơn quá tải cảm xúc. Động vật hỗ trợ cảm xúc đã được chứng minh là giúp giảm lo âu và căng thẳng có thể là nguyên nhân gây ra những cảm xúc quá tải đó, bằng cách mang lại cảm giác an ủi và an toàn.

Tương tác xã hội: Một số người tự kỷ có thể gặp khó khăn trong các tình huống xã hội vì không biết hoặc không hiểu cách tương tác đúng đắn với người khác. Động vật hỗ trợ cảm xúc có thể giúp người tự kỷ dễ dàng bắt đầu một cuộc trò chuyện với người khác và giúp xây dựng, duy trì các kết nối xã hội.

Thói quen và cấu trúc: Người tự kỷ thường ưa thích sự ổn định hơn là ngẫu hứng. Động vật hỗ trợ cảm xúc có thể giúp tạo ra cấu trúc đó, vì nhu cầu của chúng cần được đáp ứng hằng ngày. Điều này cũng có thể dạy người tự kỷ về trách nhiệm.

Kích thích giác quan: Người tự kỷ có thể tìm kiếm những tình huống kích thích giác quan của mình. Một động vật hỗ trợ cảm xúc có thể hỗ trợ trong những tình huống này. Việc vuốt ve và ôm ấp một động vật hỗ trợ có thể giúp kích thích giác quan xúc giác.

Chọn động vật hỗ trợ cảm xúc phù hợp

Nếu bạn quyết định tìm một động vật hỗ trợ hoặc hỗ trợ cảm xúc cho người thân trong phổ tự kỷ của mình, có một số yếu tố quan trọng cần cân nhắc. Điều kiện sống của người đó có thể quyết định loại động vật họ nên có. Một người sống trong căn hộ nhỏ có lẽ không nên nuôi một con chó lớn.

Dị ứng cũng cần được cân nhắc. Có nhiều loại dị ứng động vật khác nhau. Ví dụ, người dị ứng với chó có thể phải tìm lựa chọn khác. Có những giống mèo ít gây dị ứng (hypoallergenic) để tránh vấn đề dị ứng nếu một người bị dị ứng với lông thú cưng nói chung.

Cũng quan trọng không kém là cân nhắc tính khí và mức độ huấn luyện của động vật. Những động vật được huấn luyện chuyên biệt có thể không phù hợp với nhu cầu cá nhân của người thân bạn, vì vậy hãy luôn so sánh để tìm ra loài vật phù hợp nhất.

Dù bất kỳ động vật đã thuần hóa nào cũng có thể trở thành động vật hỗ trợ cảm xúc, chó, mèo, chim và thỏ là những loài phổ biến nhất.

Thách thức và những điều cần cân nhắc

Dù một động vật hỗ trợ cảm xúc có vẻ là một ý tưởng hay, vẫn có một số hạn chế tiềm ẩn cần được xem xét. Như đã đề cập, nếu chỉ là động vật hỗ trợ cảm xúc, nó không được hưởng các quyền bảo vệ pháp lý giống như động vật hỗ trợ theo luật liên bang tại Hoa Kỳ.

Mỗi quốc gia có luật riêng, và một số chính quyền bang hoặc địa phương có những yêu cầu rộng hơn có thể áp dụng cho động vật hỗ trợ cảm xúc. Trước khi nhận nuôi một động vật hỗ trợ cảm xúc, hãy kiểm tra với chính quyền địa phương, bang và liên bang của bạn.

Ngoài ra, động vật hỗ trợ cảm xúc không được huấn luyện chuyên biệt như động vật hỗ trợ nhưng vẫn phải cư xử ngoan ngoãn ở nơi công cộng. Trong trường hợp này, chi phí huấn luyện một động vật hỗ trợ cảm xúc sẽ do chủ sở hữu chi trả, trong khi chi phí huấn luyện một động vật hỗ trợ sẽ do tổ chức chi trả.

Nói đến chi phí, việc nuôi động vật đòi hỏi rất nhiều công sức, và việc chăm sóc chúng tốn rất nhiều tiền. Có thể nghe giống như một câu nói sáo rỗng mà cha mẹ thường nói với con cái khi con muốn nhận nuôi thú cưng, nhưng đó là sự thật. Bất kỳ ai muốn tìm một động vật hỗ trợ cảm xúc đều phải nhận thức rằng họ sẽ phải gánh chi phí chăm sóc con vật đó.

Động vật hỗ trợ cảm xúc có phù hợp với bạn không?

Nếu người thân trong phổ tự kỷ của bạn đang gặp khó khăn, một động vật hỗ trợ cảm xúc có thể là một lựa chọn phù hợp. Những loài vật này có thể giúp điều hòa cảm xúc, cải thiện tương tác xã hội, và mang lại thói quen, cấu trúc rất cần thiết. Tuy nhiên, cần cân nhắc một số hạn chế, bao gồm chi phí, điều kiện sống, và khả năng dị ứng.

Cuối cùng, chỉ có bạn và người thân của mình mới có thể quyết định liệu một động vật hỗ trợ cảm xúc có thực sự cần thiết hay không.

Hãy tìm lời khuyên từ một chuyên gia y tế về cách động vật hỗ trợ cảm xúc có thể giúp ích và nơi để tìm một con vật như vậy. Hãy nhớ, bạn sẽ cần tài liệu bằng văn bản từ bác sĩ của mình cho những động vật này. Nhưng nếu bạn nghĩ nó có thể giúp ích, hãy cân nhắc lợi và hại và xem xét việc nhận nuôi một con.

Nguồn:

Animal Allies: Autism Emotional Support – Jeremy Brown, Autism Parenting Magazine, Issue 176 (03/2025). Dịch và biên soạn với sự cho phép của tòa soạn.